Halkın Odağı · 22 Kasım 2026 Pazar

COP31’de 1,5 derece ve fosil yakıtlar taslağa itiraz getirdi

HGS icra takiplerindeki iddialar yargı soruşturmasıyla manşete taşınırken, daha geniş bir kesimin geleceğini ilgilendiren COP31’deki uzlaşmazlık sıradan haberlerin arasına karıştı. Bu başlığı seçmemin nedeni, konferansta tartışılan metnin yalnızca diplomatik bir belge değil, ülkelerin iklim hedefleri konusunda neye razı olduğunu gösteren bir karar taslağı olması.

Antalya’daki COP31’de üçüncü çerçeve karar taslağı üzerinde henüz uzlaşma sağlanamadı. Konferans Başkanı Murat Kurum, müzakerelerde ilerleme olmadığını ve karar alınamadığını söyledi; katılımcı ülkelerin çoğunluğu ise taslaktaki eksikler nedeniyle itirazlarını dile getirdi. Bu tablo, günler süren toplantının sonunda ortak bir metin çıkmasının kendiliğinden gerçekleşmediğini gösteriyor. Taslak üzerinde anlaşma sağlanamaması, iklim başlığında hangi hedeflerin ortak karara dönüşeceğinin hâlâ tartışmalı olduğu anlamına geliyor.

İtirazların merkezinde, Paris Anlaşması’nda yer alan 1,5 derece hedefi ve fosil yakıtlardan uzaklaşma konusu bulunuyor. İsveç temsilcisi, 1,5 derece hedefinin aşılmasına ilişkin taahhütlerin azaldığını ve fosil yakıtların taslakta ele alınmadığını belirtti. Almanya Çevre Bakanı Carsten Schneider de üçüncü taslağı desteklemeyeceklerini, metnin iklimin korunmasına ilişkin önceki kararların gerisinde kaldığını söyledi. Bu eleştiriler, taslağın yalnızca teknik ifadeler üzerinden değil, iklim mücadelesinin yönü üzerinden de tartışıldığını ortaya koyuyor.

Bir başka önemli başlık Türkiye’nin önerdiği “35’te 35” hedefi. Öneri, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2035’e kadar yüzde 21 seviyelerinden yüzde 35’e çıkarılmasını öngörüyor; 75’ten fazla ülkenin hedefe destek açıkladığı bildirildi. Suudi Arabistan, Rusya, Çin, Azerbaycan, Pakistan ve Umman da öneriye destek veren ülkeler arasında sayıldı. Ancak bu destek, taslak üzerinde genel bir uzlaşma sağlandığı anlamına gelmiyor: aynı müzakerelerde AB heyetinin itiraz ederek toplantı salonunu terk ettiği aktarıldı.

Taslakta ayrıca karbon yakalama, kullanma ve depolama teknolojileri ile uyum finansmanının 2035’e kadar en az üç katına çıkarılması da yer alıyor. Dolayısıyla masadaki metin, tek bir hedefin değil, enerji tüketiminden finansmana uzanan birden fazla tercihin bileşimi. Hangi önerilerin son karara gireceği, hangi ifadelerin çıkarılacağı ya da güçlendirileceği, ülkelerin iklim politikasında ortak bir çizgi bulup bulamayacağını belirleyecek. Haberlerde aktarılan itirazlar, bu tercihler üzerinde henüz ortaklaşılmadığını açıkça gösteriyor.

Burada gözden kaçmaması gereken nokta, konferans başkanlığının görevinin tarafları dinlemek ve uzlaşıya davet etmekle sınırlı olması. Kurum, ülkelerin kararına saygı duyacaklarını belirtirken, bazı ülkelerin tek bir kelime ya da ifadeye takılarak iklimle ilgisi olmayan konuları sürece taşıdığını ve ilerlemeyi engellediğini söyledi. Öte yandan taslağın yetersiz bulunduğunu açıklayan ülkeler de kendi itirazlarını masaya koyuyor. Bu karşılıklı tutumlar, nihai metnin içeriğinin kadar, karar alma sürecinin ne ölçüde ortaklaşabildiğinin de önemli olduğunu gösteriyor.

Manşetlerde çoğu zaman kimin kime itiraz ettiği öne çıkar; oysa asıl soru, itirazların ardından hangi hedefin ortak karara dönüşeceği. Ülkeler 1,5 derece hedefi, fosil yakıtlar, elektrifikasyon ve finansman konusunda farklı beklentiler taşıyor ve kapanış görüşmelerinde karar henüz alınmış değil. Bu nedenle COP31’deki tıkanıklık, yalnızca bir konferansın gündem maddesi olarak görülmemeli: masadaki taslak, iklim değişikliğine karşı ortak sorumluluğun nasıl tarif edileceğine ilişkin somut bir sınav. Nihai kararı ve metinde yer alacak taahhütleri izlemek, bu yüzden manşet kavgası kadar önemli.

body_note_placeholder

Bu köşe, Siyasi Odak yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.

Siyasi Odak Muhabir.App platformu üyesidir.