KİT’lerin 2,44 trilyon liralık satışı, net kârda 1,6 milyarda kaldı
Gün boyu deprem haberi öne çıkarken, kamu işletmelerinin mali tablosu daha az konuşuldu. Oysa bu rapor, kamu kaynaklarının ölçeğini ve satıştaki büyümenin dönem net kârına nasıl yansıdığını birlikte görmemizi sağlıyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığının 2025 Kamu İşletmeleri Raporu’na göre KİT sisteminin brüt satışları bir yılda yüzde 36,1 artarak 2,44 trilyon liraya ulaştı. Bu, kamu işletmelerinin ekonomik büyüklüğünü gösteren çarpıcı bir veri; fakat tek başına sistemin ne kadar kâr ettiğini anlatmıyor. Raporun asıl önemli yanı, satış rakamının yanında kâr ve varlık göstergelerini de ortaya koyması.
Bakanlığın portföyünde 2025 sonunda 19 KİT, 2 KİT bağlı ortaklığı, 5 kamu bankası ve 8 diğer kuruluş bulunuyordu; toplam sayı 34 kamu işletmesiydi. Bu yapı, rapordaki rakamların tek bir şirketin değil, farklı alanlarda çalışan geniş bir kamu portföyünün toplamını yansıttığını gösteriyor. Dolayısıyla burada tartışılan yalnızca şirket performansı değil, kamuya ait işletmelerin kaynaklarını nasıl kullandığı ve sonuçlarının nasıl izlendiği.
Satışlardaki artışta BOTAŞ, EÜAŞ, TPAO ve DMO’nun ağırlıklı etkisi olduğu belirtildi. KİT sistemi yılı yaklaşık 131,1 milyar lira faaliyet kârıyla kapatırken dönem kârı 35,2 milyar lira oldu; vergi ve yasal yükümlülüklerin ardından dönem net kârı 1,6 milyar liraya indi. Bu rakamlar farklı mali aşamaları gösteriyor: Brüt satış tutarını doğrudan net kazanç gibi okumak, kamu işletmelerinin mali tablosunu olduğundan farklı değerlendirmeye yol açabilir.
Buradaki soru, satışların büyümesinin hangi kalemlerden geçtiği ve bu büyümenin işletmelerin nihai mali sonucuna nasıl yansıdığıdır. Rapor, satış artışına katkı sağlayan kuruluşları ve faaliyet kârını açıklıyor; ancak verilen haber metnindeki bilgiler, işletme bazında gelir ve gider dökümünü ya da net kârın neden bu düzeyde kaldığını ayrıntılandırmıyor. Bu nedenle toplam rakamları aktarırken, hangi şirketin ne kadar katkı verdiği ve farklı mali sonuçların nasıl oluştuğu da kamuoyunun takip etmesi gereken başlıklardır.
Kamu işletmelerinin toplam aktif büyüklüğü yüzde 15 artışla 4,92 trilyon liraya ulaştı; bu tutarın gayrisafi yurt içi hasılaya oranı yüzde 7,8 olarak verildi. Toplam öz kaynaklar da yüzde 15,4 artarak 3,23 trilyon liraya çıktı. Bunlar soyut bilanço kalemleri değil: Kamu portföyünün ölçeğini ve ekonomik ağırlığını anlatıyor. Böyle bir büyüklük söz konusu olduğunda, yalnızca yıllık satış artışına değil, varlıkların yönetimine ve mali sonuçların açıklığına da bakmak gerekiyor.
Raporun değeri, tek başına bir başarı ya da başarısızlık hükmü vermesinde değil; kamu işletmelerinin satışını, kârını ve bilançosunu aynı çerçevede tartışmaya açmasında. 2,44 trilyon liralık brüt satış, 131,1 milyar liralık faaliyet kârı ve 1,6 milyar liralık net kâr birlikte okunmalı; aradaki farkın gerekçeleri de anlaşılır biçimde izlenebilmeli. Manşet kavgasının dışında kalan bu tablo, kamu kaynağının hesabını sormanın ve verilen bilgilerin ayrıntısını istemenin neden önemli olduğunu gösteriyor.
Bu köşe, Siyasi Odak yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.

